OŚWIETLENIE, RODZAJ I WIELKOŚĆ OKIEN W budynku inwentarskim okna służą nie tylko do oświetlenia i na­słonecznienia wnętrza, ale również — szczególnie w okresie upałów letnich — do jego wietrzenia, wspomagając wentylację nawiewną. Rozmieszczenie okien powinno zapewniać równomierność oświetlenia pomieszczeń. Górna krawędź okna (tj. dół nadproża) powinna być opuszczona w stosunku do sufitu o ok. 10 do 15 cm w celu zmniejszenia groma­dzenia się skroplin na stropie w pasach przyokiennych (rys. 8-1). Wy­sokość osadzenia okien warunkowana jest przede wszystkim wzglę­dami użytkowymi. Okna osadza się z zasady w obu podłużnych ścianach budynku. Umożliwia to uzyskanie równomierności oświetlenia i głębszej pene­tracji wnętrza przez promienie słoneczne. W okresie letnim, po otwo­rzeniu okien w ścianach przeciwległych, uzyskuje się wzmożony prze­pływ powietrza na skutek różnicy temperatur i działania wiatru. Liczbę i wymiary okien w pomieszczeniach określa się wg „stop­nia oświetlenia" (patrz rys. 8-1), tj. stosunku łącznej powierzchni oszklonej części okien do powierzchni podłogi (tabl. 8-1). Wysokość położenia dolnej krawędzi parapetu ponad poziom podło­gi wynosić powinna co najmniej: w oborach — 120 do 130 cm, w obo­rach, gdy zwierzę stoi przy ścianie — 160 cm, w chlewniach — 120 cm, w owczarniach — 200 cm, w kurnikach przy oknach otwieranych — 120 cm. . 8-1. Oświetlenie dzienne w bil­ach inwentarskich Rodzaj zwierząt i pomieszczeń Stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi Bydło Obory i jałowniki 1/18 do 1/20 Bukaciarnie 1/25 do 1/40 Cielętniki 1/16 do 1/18 Trzoda chlewna Chlewnie loch i wychów prosiąt 1/15 do 1/20 Tuczarnie 1/25 do 1/35 Owce Pomieszczenia główne 1/15 do 1/25 Ptactwo Kurniki dla kur, kaczek, gęsi 1/10 do 1/12 Wychowalnie młodzieży 1/7 do 1/8 Brojlernie 1/40 do 1/60 Tablica 8-1 Oświetlenie w budynkach inwentarskich W kurnfkach okna od strony wewnętrznej powinny być zabezpie­czone siatką o oczkach 2X2 do 3X3 cm. Przy projektowaniu wielkości i liczby okien należy wziąć pod uwa­gę, że otwory okienne są mniej ciepłochronne (mają większy współ­czynnik przenikania ciepła k — patrz rozdz. 11) niż pozostałe elementy przegród zewnętrznych (ścian), co — przy dużych powierzchniach okien — powoduje nadmierne wyziębienie budynku. Straty ciepła przez okna można ograniczyć przez podwójne ich oszklenie oraz uszczelnienie. Straty ciepła ponoszone wskutek przenikania ciepła przez kon­strukcję okien przedstawiają się następująco: okna drewniane pojedynczo szklone 5,2 W/(m2-°C) okna drewniane podwójnie szklone 2,9 „ okna stalowe pojedynczo szklone 5,8 „ okna stalowe podwójnie szklone 4,0 „ W budynkach inwentarskich powinno się stosować okna o podwój­nym szkleniu, otwierane wzdłuż dolnej osi poprzecznej lub środkowej w kierunku wnętrza, z możliwością regulacji wielkości uchylenia (otwarcia) okna. Najwłaściwszą konstrukcją w aktualnych warunkach materialnych jest konstrukcja drewniana. Wymaga ona zabezpieczenia przed koro­zją biologiczną przez zaimpregnowanie drewna trwale działającymi środkami grzybo- i owadobójczymi oraz pomalowanie go farbą odpor­ną na działanie czynników atmosferycznych. Okucia okienne wykonane powinny być ze stali ocynkowanej na gorąco. Okna o ramach metalowych mają wprawdzie małe przekroje kon­strukcji, a tym samym zabierają mniej światła niż konstrukcja okien drewnianych, jednak na skutek większej przewodności cieplnej i trud­ności wykonania szklenia podwójnego z utrzymaniem odpowiedniego odstępu szyb powodują zwiększenie strat ciepła w budynku. Niezbędne jest wykonanie w dolnej części otworu okiennego pa­rapetów (okapników): wewnętrznego i zewnętrznego, które zapewniają ochronę ściany przed nadmiernym zawilgoceniem od pary wodnej skraplającej się na zimnych szybach od strony wewnętrznej oraz opa­dów deszczowych od strony zewnętrznej ściany. Parapety mogą być wykonane z blachy, betonu, kształtek cera­micznych (dachówek). Poza możliwością wykonania stolarki indywidualnie, co zawsze nieść będzie niebezpieczeństwo wadliwego jej wykonania konstruk­cyjnego nie uwzględniającego wymagań termicznych budynku inwen­tarskiego, jest możliwe i celowe skorzystanie ze stolarki okiennej typowej. Zestawienie niektórych typów okien produkowanych na potrzeby budownictwa inwentarskiego indywidualnego podano na rysunku 8-2.