RODZAJE DZIAŁEK I SPOSÓB ICH ZABUDOWY Przeważającym dotychczas typem zagrody jest zagroda uniwersalna, odpowiadająca tradycyjnemu gospodarstwu wielokierunkowemu. W za­grodzie tego typu występują — oprócz budynku mieszkalnego i urzą­dzeń sanitarnych, jak studnia, ustęp i śmietnik — obiekty związane z podstawowym kierunkiem produkcji roślinnej i zwierzęcej, a więc stodoła, spichlerz, budynek inwentarski, szopa na maszyny, garaż na ciągnik, silosy paszowe i gnojownią. O sposobie zagospodarowania działki zagrodowej powinna decydo­wać wielkość gospodarstwa oraz rodzaj wykonywanej produkcji. W gospodarstwach o specjalizacji hodowlanej, ale równocześnie mających areał rolny, zmiany w istniejącym zagospodarowaniu działki dotyczyć będą przede wszystkim obiektów i urządzeń związanych z hodowlą przy zachowaniu obiektów pozostałych. Przy indywidualnie prowadzonej hodowli — do kilkudziesięciu sztuk zwierząt — w zabu­dowie dominować będą budynki związane z hodowlą, tj. duży budynek inwentarski, silosy paszowe i gnojownią. W gospodarstwach nastawionych na produkcję sadowniczą głów­nymi elementami zagrody, obok budynku mieszkalnego, będą budynki składowe (przechowalnia owoców) i gospodarcze z szopą na maszyny i pojazdy. Optymalne wielkości wymiarowe i proporcje elementów zagród są różne dla różnych rodzajów produkcji. Nie ma tu dwóch identycznych sytuacji i każdą z nich trzeba rozpatrywać indywidual­nie. Niemniej, mimo dużego zróżnicowania układów działek, ich kształ­tu, rzeźby terenu i tradycji regionalnych, istnieją elementy, które po­zwalają na ustalenie pewnych wspólnych wymagań, jakie muszą być spełnione dla prawidłowego funkcjonowania każdego z obiektów i ca­łej zabudowy działki zarówno pod względem warsztatu pracy, miejsca mieszkania, jak i wypoczynku. Rozróżnić możemy 3 zasadnicze typy działek: działki wąskie o szerokości nie przekraczającej 20,0 m, na których możliwe jest tylko liniowo-pasmowe ustawienie budynków; działki takie spotyka się dość często (rys. 1-1); działki o szerokości 25-^30 m; mają one zwykle zabudowę obrzeżnie zamykającą podwórze; działki tego typu stanowią dominującą gru- pę na terenie naszego kraju; grupa ta, tak jak i poprzednia, daje małe możliwości zmian w układzie zabudowy i ogranicza dokona­nie korekty układów przestrzenno-funkcjonalnych zarówno przy­stawianiu nowych budynków, jak i modernizacji całej zagrody (rys. 1-2); — działki o szerokości od 35 m wzwyż, charakteryzujące się swobod­nym, luźnym układem zabudowy, dostosowanym do wielorakich i zróżnicowanych funkcji działki siedliskowej (rys. 1-3). Poza szerokością działki istotny wpływ na sposób kształtowania zabudowy ma połączenie działki z drogą dojazdową osiedlową oraz połączenie działki z areałem (gruntami uprawnymi). W zabudowie osiedlowej regułą będzie sytuowanie budynku miesz­kalnego od strony drogi i wjazdu na działkę. Obiekty inwentarsko-gospodarcze zajmują strefę środkową, obiek­ty magazynowo-składowe sytuowane są natomiast w głębi działki. Jest to generalna zasada, od której mogą być stosowane liczne indywidual­ne odstępstwa. Zasada ta ustalająca kolejność i powiązanie ciągu: dom mieszkalny — budynki inwentarskie i gospodarcze — budynki magazynowe, wynika zarówno z częstotliwości powiązań tych zasad­niczych członów zabudowy, jak i wymaganych przepisami odległości, dyktowanych względami bezpieczeństwa pożarowego i względami sa­nitarnymi.